Nhiều người rất muốn tự trồng nấm linh chi tại nhà vừa tiện lợi, vừa tiết kiệm giá thành. Những hướng dẫn cụ thể sẽ giúp các bạn có được cách thức tự trồng loại dược liệu quý này tại nhà an toàn và chất lượng.

Thuộc họ nấm lim, với tên khoa học là Ganoderma Lucidum, nấm linh chi còn được biết đến với nhiều tên gọi “thân thuộc” khá như nấm trường thọ, nấm tiên thảo, nấm vạn niên chung,...Đây cũng là loại dược liệu quý được dùng chủ yếu để điều chế thuốc giúp giải độc bảo vệ gan, bổ não, tiêu đơm, phòng chống ung thư, chống lão hóa, tăng tuổi thọ,...

Tuy nhiên, do đặc trưng sinh trưởng cũng như mất nhiều thời gian và công sức để khai thác và bảo quản nghiêm ngặt, nấm linh chi cũng có giá thành tương đối cao so với nhiều loại dược liệu thông thường. Nhiều người nghĩ đến việc tự trồng nấm linh chi tại nhà để tiện cho việc thu hái và sử dụng lúc cần thiết.

Bước 1: Chuẩn bị nguyên liệu

Nguyên liệu được dùng để làm nền đất trồng nấm linh chi tại nhà chủ yếu là mùn cưa của các loại gỗ mềm, không chứa tinh dầu, độc tố và không bị ẩm mốc. Ngoài ra nấm linh chi còn có thể sinh trưởng trên các loại cây thân gỗ hoặc thân thảo nào.

Bên cạnh nguyên liệu chính để làm nền trồng nấm, cần chuẩn bị thêm những nguyên liệu phụ trợ khác như túi ny-lon chịu nhiệt để bọc mùn, cổ nút, bông nút và nước tưới đảm bảo lấy ở nguồn sạch sẽ, an toàn.

Bước 2: Ủ mùn cưa trước khi trồng

Mùn cưa dùng để trồng nấm linh chi phải được tiến hành ủ để đạt độ ẩm cũng như khoáng chất để nấm phát triển. Có 2 dạng ủ mùn cưa như sau:
Ủ ngắn ngày dành cho các loại mùn cưa từ cây cao su, bồ đề hoặc mít: Dùng nước vôi có độ pH từ 12 - 13 hoặc nước sạch hòa vôi bột theo tỉ lệ 1%.

Sau đó tưới lên đống mùn cưa rồi lấy bạt nilon ủ lại. Sau 3 ngày thì kiểm tra xem độ ẩm của đống ủ đã đạt 65% chưa và đảo lại đống ủ 1 lần. Thời gian ủ trong vòng 6 ngày.

Ủ dài ngày dành cho mùn cưa lấy từ các loại gỗ tạp mềm như keo, mùn tạp,...: Cũng sử dụng nước vôi hoặc nước sạch trộn vôi bột theo tỉ lệ như trên, có bổ sung hóa chất theo tỉ lệ 1 tấn mùn cưa : 3kg bột CaCO3 nhẹ : 5 - 10kg lân : 10 - 15kg Ure.

Lưu ý: Khi tiến hành ủ nguyên liệu tại nhà, phải thường xuyên kiểm tra và đảo nguyên liệu để điều chỉnh độ ẩm và độ pH phù hợp. Với cách ủ dài ngày có Ura thì cần chờ cho hết mùi khai thì mới dùng để phối trộn và đóng bịch.

Bước 3: Đóng túi để trồng nấm linh chi

Mùn cưa sau khi đã được ủ ẩm sẽ được đem đi phối trộn với các thành phần khác như 10% cám ngô, 0.5% bột nhẹ và 10% cám gạo. Trộn đều thật nhiều lần rồi đóng hỗn hợp vào túi nilon có kích thước từ 25x35, trọng lượng mỗi túi khoảng 1.2 - 1.4kg nguyên liệu.

Luồn cổ nút vào miệng túi rồi dùng dây cao su buộc chặt. Cho nút bông lên trên cổ nút rồi đậy chặt nắp lại. Xếp các túi mùn cưa vào nồi hấp để thanh trùng nguyên liệu.

Bước 4: Thanh trùng nguyên liệu để trồng nấm linh chi


Theo các chuyên gia lành nghề về trồng nấm linh chi, có 2 cách để thanh trùng nguyên liệu trước khi tiến hành trồng nấm đảm bảo vệ sinh sạch sẽ:

Cách 1: Hấp cách thủy ở 100 độ C trong suốt 12 - 15 tiếng


Tùy theo số lượng bịch đất trồng mà có thể sử dụng thùng phi với số lượng 60 bịch/thùng hoặc lò hấp với 700 - 1500 bịch/lò. Các loại chất đốt như củi hay than tổ ong đều có thể dùng để đun nước hấp bịch đất, nhưng để hiệu quả nhất thì nên sử dụng than tổ ong.


Thời gian hấp thùng phi thường kéo dài trên 12 tiếng kể từ khi nước sôi (khoảng 3 lần thay than tổ ong), còn nếu dùng lò hấp thù thời gian thanh trùng phải kéo dài trên 36 tiếng kể từ khi nước bắt đầu sôi.

Cách 2: Thanh trùng bằng nồi áp suất với nhiệt độ khoảng 119 - 126 độ C, áp suất từ 1.2 - 1.5 At trong khoảng thời gian từ 90 - 120 phút.

#2, Các chuẩn bị khác

Giống nấm linh chi thường có 2 loại là trên que sắn hoặc trên hạt thóc. Cần chọn lựa giống nấm sao cho đúng độ tuổi, không bị mốc, nhiễm vi khuẩn hay nấm dại khác.

Phòng cấy nấm phải đảm bảo vệ sinh sạch sẽ và được thanh trùng định kỳ bằng bột lưu huỳnh.

Dụng cụ để trồng nấm linh chi tại nhà như que cấy, đèn cồn, hộp cấy (tủ cấy), kéo phải được thanh trùng bằng cồn và bông sạch trước khi sử dụng để nuôi trồng nấm.

#3. Các bước tiến hành trồng nấm linh chi tại nhà

Bước 1: Cấy giống

Trước tiên, dùng bông sạch tẩm cồn sát trùng để lau sạch tủ cấy. Lau tay thật kỹ từ khuỷu tay, bàn tay và cả các kẽ tay bằng cồn để trồng nấm linh chi đạt hiệu quả. Lau các dụng cụ như que cấy, panh kẹp, kéo, chai giống túi bằng bông tẩm cồn.

Sau đó, đốt đèn cồn trong tủ cấy. Mở nút chai giống ở phía trước lửa đèn cồn. Mở nút bông ở trên nắp túi nguyên liệu. Dùng các que cấy hơ qua lửa còn rồi khều giống cho vào túi nguyên liệu.

Tiếp theo, tiến hành lắc nhẹ để hạt giống trải đều trên bề mặt túi nguyên liệu. Hơ nút bông qua lửa cồn rồi đậy lại các cổ nút túi nguyên liệu như ban đầu. Lấy túi nguyên liệu ra khỏi tủ cấy, rồi dùng giấy mỏng bịt lên trên các cổ nút và cố định bằng chun. Tiếp tục tiến hành cấy giống cho các bịch nguyên liệu còn lại theo các bước trên cho đến khi hết.

Bước 2: Ươm sợi

Bước cuối cùng trong quá trình trồng nấm linh chi tại nhà đó là ươm sợi. Để thực hiện, bạn cần chuẩn bị khu vực để ươm nấm. Nhà để ươm sợi nấm linh chi cần phải đảm bảo được các yêu cầu như sau:


● Mức ánh sáng trong phòng chỉ đủ để đọc sách
● Phòng sạch sẽ, khô thoáng
● Độ ẩm đạt từ 75% - 85%
● Nhiệt độ khoảng 20 - 28 độ C


Sau khi đã chuẩn bị xong khu vực để ươm sợi nấm linh chi, di chuyển nhẹ nhàng các túi giống nấm vào trong nhà ươm rồi đặt lên các giá hoặc treo trên dây thành từng luống cao, giữa các luống có đường đi để người trồng dễ kiểm tra. Các túi nấm cách nhau khoảng 2 - 3 cm. Trong thời gian ươm sợi trồng nấm linh chi, nên hạn chế tưới nước hoặc di chuyển các túi ươm.

Khi sợi nấm linh chi phát triển, cần quan sát kĩ. Nếu thấy túi nấm có hiện tượng bị nhiễm khuẩn thì cần phải loại bỏ ngay khỏi khu vực ươm để tránh lây lan sang các bịch ươm khác. Khoảng 20 - 25 ngày sau, các sợi tơ nấm khi đó đã mọc được ⅓ - ½ bịch và bắt đầu có sự kết tinh để tạo quả ở cổ nút, thì ta phải tiến hành tháo bớt nút bông ở cổ nút ra và chỉ để lại khoảng ⅕ lượng bông ban đầu để tạo không gian cho nấm mọc qua cổ nút không bị kẹt.

trong-nam-linh-chi

#4, Một số lưu ý khi nuôi trồng nấm linh chi

Nhà trồng nấm phải có mái che nắng, mưa.
Ánh sáng chiếu vào phải khuếch tán từ mọi phía để đảm bảo bao tử nấm phát triển đều.

Tránh việc để gió lùa trực tiếp vào trong nhà trồng.
Không để các bịch nấm ở dưới đất.

Thường xuyên tưới phun sương nhẹ nhàng vào các túi nấm mỗi ngày cho đến khi mặt trên của quả nấm có màu đồng nhất.

#5. Cách thu hái và bảo quản nấm đúng chuẩn

Thời gian trồng nấm linh chi từ lúc cấy giống cho đến khi nấm linh chi thu hoạch được kéo dài từ 70 - 75 ngày. Để thu hái nấm, ta tiến hành các thao tác như sau: Dùng dao hoặc kéo sắc đã tiệt trùng cắt sát chân nấm ở bề mặt túi trồng. Lấy vôi đặc quét lên các vết cắt để bịch nấm không bị nhiễm khuẩn, hoặc dùng tay xoáy nhẹ rồi rút ra.

Nấm linh chi sau khi được thu hái nên được vệ sinh sạch sẽ và phơi, sấy khô ngay ở nhiệt độ từ 40 - 45 độ C cho đến khi độ ẩm của nấm chỉ khoảng dưới 13%. Khoảng 4 kg nấm linh chi tươi sẽ cho được 1 kg nấm khô. Nấm linh chi sau khi được sấy khô cần được cho vào 2 lớp túi nilon và buộc kín miệng để tránh nấm bị ẩm mốc.

Sau khi thu hái nấm hết đợt 1, ta có thể tiến hành chăm sóc các bịch nấm như ban đầu để tiếp tục thu hoạch đợt 2, 3.

Một vụ mùa trồng nấm linh chi có thể kéo dài từ 5 - 7 tháng, năng suất thu hoạch đạt 8 - 10% (1 tấn nguyên liệu khô thì cho được 80 - 100kg nấm tươi) và khoảng 25 - 30 kg nấm khô.

Trên đây là phương pháp trồng nấm linh chi đơn giản tại nhà, được nhiều người áp dụng và đã thành công. Hy vọng sẽ giúp các bạn có được những kho nấm linh chi quý báu để chế biến các loại thuốc tốt cho sức khỏe từ loại nấm quý này.